pt., 02.10.2026
11:00–14:00
Debata
Izba Pamięci
Bezpłatne wejściówki do odebranie w kasie Izby Pamięci
Debaty o współczesnym świecie: Pamięć o Powstaniu Warszawskim
Serdecznie zapraszamy na kolejne spotkanie, będące częścią cyklu 10 debat oksfordzkich, poruszających tematy zogniskowane wokół zagadnień wojny, pamięci o Powstaniu Warszawskim, kryzysu migracyjnego, mowy nienawiści i kryzysu klimatycznego. Cykl, organizowany we współpracy z Fundacją Polska Debatuje, będzie okazją do zaprezentowania przez uczestników debat sztuki prowadzenia dialogu, wyjaśnienia istoty krytycznego sporu i nauką argumentacji.
Pamięć historyczna jest jednym z najważniejszych elementów kształtujących sposób, w jaki społeczeństwa rozumieją samych siebie. Nie jest ona jednak neutralnym odzwierciedleniem faktów. Jest procesem selekcji i interpretacji. Spośród ogromnej liczby wydarzeń historycznych tylko niektóre zajmują trwałe miejsce w świadomości zbiorowej.
Sposób pamiętania przeszłości wpływa na postawy współczesnych obywateli. Bohaterowie historyczni mogą stawać się wzorcami zachowań, rocznice budować poczucie wspólnoty, a symbole narodowe wzmacniać identyfikację z państwem i narodem. Jednocześnie pamięć historyczna może pełnić funkcję ostrzegawczą. Analiza błędów, porażek i tragicznych konsekwencji dawnych decyzji pozwala uczyć się na doświadczeniach poprzednich pokoleń oraz unikać powtarzania tych samych mechanizmów w przyszłości. W praktyce oznacza to, że pamięć może mieć zarówno charakter heroiczny, podkreślający dumę i wzorce do naśladowania, jak i charakter krytyczny, koncentrujący się na refleksji oraz ocenie przeszłych działań.
To właśnie napięcie między pamięcią heroicznej a pamięcią krytyczną jest jednym z najważniejszych sporów współczesnej polityki historycznej. Zwolennicy podejścia heroicznego podkreślają, że wspólnota potrzebuje symboli, które wzmacniają poczucie solidarności, dumy i odpowiedzialności za państwo. Z kolei zwolennicy podejścia krytycznego argumentują, że pamięć historyczna nie powinna ograniczać się do celebrowania bohaterstwa, ale musi również obejmować analizę błędów, kosztów oraz konsekwencji podejmowanych decyzji. W ich opinii tylko taka pamięć pozwala naprawdę zrozumieć przeszłość.
Jednym z wydarzeń, wokół których ten spór jest szczególnie widoczny, pozostaje Powstanie Warszawskie. Od dziesięcioleci zajmuje ono wyjątkowe miejsce w polskiej pamięci zbiorowej. Dla wielu osób stanowi symbol odwagi, patriotyzmu i niezłomności wobec okupanta. Opowieści o młodych Powstańcach, walczącej Warszawie oraz gotowości do poświęcenia życia w imię wolności stały się trwałym elementem polskiej kultury pamięci. Powstanie funkcjonuje nie tylko jako wydarzenie historyczne, ale również jako jeden z najważniejszych symboli polskiej historii XX wieku.
Podczas spotkania zastanowimy się więc czy:
1. Pamięć o Powstaniu Warszawskim powinna być bardziej krytyczna niż heroiczna?
Zamiast bezrefleksyjnego kultu bohaterstwa, warto analizować błędy dowódców i decyzje polityczne. Krytyczna pamięć pozwala lepiej zrozumieć skutki powstania i uniknąć podobnych tragedii w przyszłości.
2. Powstanie Warszawskie było jednym z najważniejszych wydarzeń kształtujących tożsamość powojennej Polski?
Heroizm i tragedia powstania stały się fundamentem pamięci narodowej. Wpłynęły na sposób w jaki Polacy postrzegają patriotyzm, wolność i własną historię.
W debacie oksfordzkiej, która odbędzie się w Sali Świadectw Izby Pamięci, wezmą udział uznani eksperci, aktywiści miejscy i młodzież szkół średnich.
W roli ekspertów wystąpią:
Dr hab., prof. Piotr Majewski, Uniwersytet SWPS
Dr Joanna Chojna
Dr Karol Mazur, Muzeum Powstania Warszawskiego
Dr hab., prof. Marcin Zaremba, Uniwersytet Warszawski
____________________________
INFORMACJE PRAKTYCZNE:
Bezpłatne wejściówki do pobrania na miejscu w kasie Izby Pamięci
Dla kogo: młodzież, dorośli
Gdzie: Sala Świadectw Izby Pamięci
Maksymalna liczba uczestników: 120 osób
Projekt jest współfinansowany ze środków m.st. Warszawy w ramach Funduszu Instytucji Kultury.
Partner edukacji Muzeum Warszawy – PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.
